Edrych yn ôl ar Ein Blwyddyn 2025-26: Y Bobl y Tu ôl i'r Cynnydd
Pan fydd pobl yn meddwl am adroddiad blynyddol, maent yn aml yn meddwl am ystadegau, targedau a mesurau perfformiad.
Ond y tu ôl i bob rhif mae stori.
Mae ein Hadroddiad Blynyddol diweddaraf yn mynd y tu hwnt i'r prif ffigurau i ddangos y gwahaniaeth ymarferol y mae gweithredu amgylcheddol yn ei wneud ledled Cymru. O adfer cynefinoedd ar gyfer rhywogaethau sydd mewn perygl ac improving iechyd afonydd, i ddiogelu cymunedau rhag llifogydd a mynd i'r afael â newid hinsawdd, mae'n adrodd stori pobl, lleoedd a phartneriaethau sy'n gweithio gyda'i gilydd i adeiladu Cymru fwy cydnerth.
Yn fwy na dim ond myfyrdod ar ein cyflawniadau dros y flwyddyn ddiwethaf, mae'r adroddiad yn taflu goleuni ar y bobl y tu ôl iddynt. Trwy straeon go iawn, astudiaethau achos ac enghreifftiau o bob rhan o'r sefydliad, mae'n dangos ehangder ein gwaith dydd i ddydd ac yn dangos sut mae cyfraniadau unigol yn cyfuno i greu newid ystyrlon i natur, pobl a lleoedd ledled Cymru.
Mae'r ffigurau'n galonogol. Yn ystod 2025-26, gwnaethom wella 404 cilometr o afonydd, adfer mwy nan targed o 600 hectar o fawnogydd, cynnal amddiffynfeydd rhag llifogydd sy'n diogelu mwy na 90,000 o eiddo, cynhyrchu £54.5 miliwn drwy weithgarwch masnachol a sicrhau bod 98% o ddyfroedd ymdrochi yn cyrraedd safonau amgylcheddol.
Ond mae'r adroddiad yr un mor onest am yr heriau sy'n wynebu Cymru o hyd. Mae dirywiad mewn rhywogaethau, pwysau ar ansawdd dŵr a risgiau hinsawdd cynyddol oll yn tynnu sylw at faint y gwaith sydd eto i'w wneud.
Dod â bywyd gwyllt yn ôl o ymyl y dibyn
Mae adfer natur yn parhau i fod yn un o heriau amgylcheddol mwyaf Cymru, ond mae gweithredu wedi'i dargedu yn creu cyfleoedd i fywyd gwyllt adfer.
Un o'r enghreifftiau cryfaf yw rhaglen Natur am Byth. Gan weithio gyda phartneriaid ledled Cymru, mae'n cefnogi 67 o rywogaethau blaenoriaeth, yn rheoli 598 hectar o gynefin ac wedi ymgysylltu â mwy na 45,000 o bobl drwy weithgareddau mewn dros 1,000 o leoliadau.
Mae'r rhaglen yn dangos grym partneriaeth, gan ddod â chadwraethwyr, cymunedau, gwirfoddolwyr a sefydliadau amgylcheddol ynghyd i adfer cynefinoedd a diogelu rhywogaethau bregus. Er bod yr heriau sy'n wynebu natur yn parhau'n sylweddol, mae'n dangos beth sy'n bosibl pan fydd pobl yn gweithio gyda'i gilydd tuag at nod cyffredin.
Adfer tirweddau sy'n helpu i fynd i'r afael â newid hinsawdd
Dim ond cyfran gymharol fach o Gymru y mae mawndiroedd yn ei gorchuddio, ond maent yn chwarae rhan hanfodol wrth storio carbon, cefnogi bioamrywiaeth a gwella ansawdd dŵr.
Yn ystod 2025-26, rhagorwyd ar ein targed adfer blynyddol drwy adfer mwy na 600 hectar o fawnog drwy'r Rhaglen Weithredu Genedlaethol ar Fawndiroedd, gyda chefnogaeth buddsoddiad o £3.8 miliwn gan Lywodraeth Cymru.
Mae'r gwaith hwn yn adlewyrchu arbenigedd a chydweithio arbenigwyr, contractwyr, rheolwyr tir a phartneriaid sy'n gweithio i adfer tirweddau sy'n helpu i fynd i'r afael â newid hinsawdd, gwella cynefinoedd a chryfhau rheolaeth dŵr. Mae'n enghraifft bwerus o sut y gall atebion sy'n seiliedig ar natur ddarparu nifer o fanteision ar yr un pryd.
Ymateb pan fo'r amgylchedd dan fygythiad
Nid atal yn unig yw diogelu'r amgylchedd. Mae hefyd yn dibynnu ar ymateb yn gyflym pan fydd digwyddiadau'n digwydd.
Yn ystod 2025-26, ymatebom i 10,504 o adroddiadau o ddigwyddiadau amgylcheddol ledled Cymru, gan gynnwys 171 a gafodd effaith amgylcheddol ddifrifol. Ymatebwyd i oddeutu 95% o'r digwyddiadau blaenoriaeth uchel o fewn pedair awr.
Boed yn ymateb i ddigwyddiadau llygredd, ymchwilio i niwed amgylcheddol neu gefnogi'r gwasanaethau brys yn ystod digwyddiadau mawr, mae ein timau yn gweithio i leihau effeithiau ar gymunedau, bywyd gwyllt ac ecosystemau. Mae'r adroddiad yn dangos sut mae gwelliannau i'r ffordd y caiff digwyddiadau eu rheoli yn helpu i sicrhau bod adnoddau'n cael eu canolbwyntio lle mae eu hangen fwyaf.
Rheoli coetiroedd Cymru er budd pobl, natur a'r economi
Mae Ystad Goetir Llywodraeth Cymru yn un o asedau cenedlaethol mwyaf gwerthfawr Cymru. Wedi'i rheoli gennym ni, mae'n darparu pren, yn cefnogi swyddi, yn storio carbon, yn creu cynefinoedd i fywyd gwyllt ac yn cynnig cyfleoedd ar gyfer hamdden a lles.
Yn ystod y flwyddyn, cyflenwom fwy na 559,000 tunnell o bren ardystiedig, gan gynhyrchu £31.3 miliwn o incwm a ailfuddsoddwyd i reoli'r ystad. Rydym hefyd yn gyfrifol am oddeutu 53% o gynhyrchiant pren Cymru, gan gefnogi sector sy'n cyfrannu £614 miliwn i economi Cymru ac yn cynnal mwy na 10,000 o swyddi.
Mae rheoli'r ystad yn gofyn am gydbwyso blaenoriaethau economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol. Mae'r adroddiad yn dangos sut y gall adnoddau naturiol sydd wedi'u rheoli'n dda ddarparu manteision i bobl, natur a'r economi ar yr un pryd.
Gonest am gynnydd. Gonest am heriau.
Efallai mai'r agwedd bwysicaf ar Adroddiad Blynyddol eleni yw ei gydbwysedd.
Yn ogystal ag enghreifftiau o gynnydd, mae'n cynnwys mewnwelediadau o Adroddiad Cyflwr Adnoddau Naturiol 2025, sy'n tynnu sylw at ddirywiad rhywogaethau, pwysau ar ansawdd dŵr a risgiau hinsawdd cynyddol. Mae'n cyflwyno darlun clir o'r cyflawniadau a wnaed a'r heriau sy'n parhau.
Mae un thema gyffredin yn rhedeg drwy'r adroddiad cyfan. Boed yn adfer mawndiroedd, adennill bywyd gwyllt, diogelu cymunedau, ymateb i ddigwyddiadau neu reoli coetiroedd, mae cynnydd yn cael ei gyflawni drwy bobl a phartneriaethau.
Felly, mae'r adroddiad yn adrodd dwy stori. Un yw stori cynnydd, a welir mewn afonydd iachach, tirweddau wedi'u hadfer a chymunedau sydd wedi'u diogelu'n well. Y llall yw stori her, sy'n amlygu maint yr adferiad amgylcheddol sydd ei angen o hyd ledled Cymru.
Yn y pen draw, mae ein Hadroddiad Blynyddol yn ymwneud cymaint â phobl ag y mae â pherfformiad. Mae'n dathlu'r arbenigedd, yr ymroddiad a'r cydweithio sy'n sail i'n gwaith bob dydd, gan gydnabod na all unrhyw sefydliad ar ei ben ei hun gyflawni'r adferiad amgylcheddol sydd ei angen.
Mae'r neges yn glir: mae gweithredu amgylcheddol yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol ledled Cymru, ond bydd cyflawni'r newid sydd ei angen ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol yn galw am bartneriaeth barhaus, buddsoddiad a gweithredu ar y cyd.